ontspannen naar het bit

Paard toch niet zo braaf..

Je kent vast wel iemand die het heeft meegemaakt. Of misschien heb je het zelf al eens ervaren.

Iemand wil een nieuw paard kopen en vindt het paard van zijn dromen. Tegen een toch-net-wat-te-hoge-prijs. Maar ja: hij was zo leuk, zo braaf, zo fijn. Gekocht via of bij een ervaren ruiter; zo eentje die al meerdere paarden naar een bepaald niveau gereden heeft. Het paard is mooi, jong, lief, soepel en gehoorzaam. ‘Kuikenbraaf en zo opstappen en wegrijden’  zei de advertentie nog.

De eigenaar-in-spe gaat twee of drie keer rijden op het paard en ja hoor; hij is het toch echt. Het paard wordt klinisch en ook röntgenologisch gekeurd bij de dierenarts, de koopsom wordt betaald en het paard gaat mee met de dolgelukkige eigenaar.

Hoera een kuikenbraaf paard!

Eenmaal thuis kijkt het paard zijn ogen uit. Een nieuwe stal, nieuwe soortgenoten, andere rijhal, stapmolen, rijhal, buitenbak en longeerkraal. Na verloop van een week oogt het paard redelijk ‘thuis’  en de nieuwe eigenaar stapt, na een paar rondjes longeren (meestal uitbokken en rondrennen) op het paard om te rijden. Het gaat goed; iedereen aan de kant staat de nieuwe aanwinst te bewonderen.

Maar na verloop van een paar weken (en een paar keer rijden) blijkt het paard toch iets minder ‘kuikenbraaf’ of ‘opstappen en wegrijden’ te zijn. Het paard schrikt bij iedere beweging die aan de kant wordt gedaan. Elk paard dat voorbij komt is ineens ‘eng’. Van een rustige ontspannen ritje is al geen enkele sprake meer. Omstanders weten dan ook nog te melden dat de nieuwe eigenaar ‘ eigenlijk toch niet goed genoeg kan rijden’ om met dit kwaliteitspaard rond te kunnen sturen.

Kwaliteit

Tja.. het is maar wat je kwaliteit noemt….

Want wat gebeurt er meestal? Het paard, vers uit de opfok, komt bij een ervaren africhter/trainer/wedstrijdruiter/handelsstal/etc. Longeren is niet ‘rijden vanaf de grond’, maar meer het paard moe maken, zodat hij minder energie heeft als ze erop gaan rijden. Stappen wordt al helemaal overgeslagen, want daar is geen tijd voor. Het doel van het longeren is dus flink wat rondjes rennen, zodat hij ‘braaf’ bereden kan worden.

Slofteugel

Vervolgens wordt het paard zadelmak gemaakt op een methode dat veelal meer weg heeft van een ‘overval’  dan van een rustige gewenning. Als het paard zich laat overdonderen en braaf blijft, dan is het moment daar dat er gereden kan worden. En dan moet het vooral voorwaarts, hoofd omhoog en aan de teugel. Bij de wat hoger in het bloed staande paarden (die we tegenwoordig allemaal zo graag willen, want ze lopen zo fantastisch op 3 jarige leeftijd) gebruiken ze een slofteugel, zodat deze als noodrem gebruikt kan worden. Want ja; er is een groot risico dat het paard gaat rennen (toch lastig een vluchtdier), bokken (= verzet) of steigeren (= ook verzet). Of zelfs in uiterste gevallen zich laat vallen (de ultieme overgave van een paard als vluchtdier). Dat paard wordt een paar weken op die manier gereden. Herstel: het paard wordt een paar maanden zo gereden, want er is nog steeds een crisis en de paardenhandel loopt minder snel. In het gareel. Geen discussie.

En dan komt hij bij zijn nieuwe eigenaar. Die niet met een slofteugel rijdt (waarom zou hij?). En niet eerst het paard moe longeert. Die wil alleen maar een ontspannen rustig ritje op een braaf paard. Gewoon lekker rijden. En dat paard? Die snapt er helemaal niks meer van; geen gareel, geen strakke teugel of slofteugel, geen tik of trap voorwaarts. Het paard wordt onzeker. En wat doet een vluchtdier dat onzeker is? Juist.. die vlucht. Dat is dat paard niet kwalijk te nemen: dat paard heeft een verkeerde start gehad. De basis, het begin is hem verkeerd geleerd. Allemaal omdat er haast bij is.

Verkeerd?

Was de keuze voor dit paard dan een verkeerde keuze? Nee; ik denk van niet. De nieuwe eigenaar is toch verliefd geworden op dit dier. Maar ik denk wel dat de keuze om bij deze zogenaamde africhter een paard te kopen wel een verkeerde keuze is. Zo’n paard mist de broodnodige basis: het vertrouwen in de ruiter/trainer en de ontspanning. En zie dat maar eens te herstellen. Je begint dan al op een 1-0 achterstand…

Triest

Het is toch te triest voor woorden dat wij op deze manier met onze paarden omgaan? Waarom niet rustig de tijd genomen om een jong paard te laten wennen? Zo jong en al zo getraumatiseerd. Waarom niet: longeren = rijden vanaf de grond? Waarom niet eerst een paard ontspannen naar het bit te laten lopen in de stretch? Eens rustig een zadeltje opdoen? Kijken of hij ontspannen naar de stretch blijft gaan met zadel op zijn rug? En dan eens iemand (met een licht gewicht) op dat zadel. Gewoon of het een ponyritje is.. Dan rustig uitbreiden. En zo’n slofteugel? Het zou verboden moeten worden.

Vertrouwen

Leer hem dat het stretchen niet betekent dat hij in een krul getrokken wordt. Dat de hand aan dat bit en die teugel hem geen pijn doet. Maar rustig meeveert en meebeweegt met zijn hals en hoofd. En dan maak je eens een rondje aan de longe met een ruiter die meezit en niks aan de voorkant doet. Werk aan het vertrouwen. Gewoon rustig basiswerk. Stretchen, ontspanning. En niet dagelijks erop. Die spieren, botten en pezen moeten allemaal nog ontwikkelen. Neem de tijd.

Maar die tijd is er niet. Er moet snel en veel geld verdiend worden. Ten koste van onze paarden. De gemiddelde leeftijd van onze paarden in Nederland is 7 jaar (!!). De gemiddelde leeftijd van een paard zou rond 30 moeten liggen…. Het begint allemaal bij de basis: de training van het paard als rijdier.

Ik denk echt dat het anders kan en anders moet.